De kansen van digitale transformatie voor de arbeidsmarkt

Op verschillende vlakken zien wij dat de digitalisering kansen biedt. Zowel voor organisaties als voor persoonlijke groei. Diverse onderzoeken tonen aan dat wij in een stroomversnelling zijn geraakt als het gaat over het automatiseren en digitaliseren van ons werk. Dit raakt onze arbeidsmarkt hoe dan ook, maar is dat nu positief of negatief? Ik heb een aantal ontwikkelingen op een rijtje gezet om te laten zien dat het huidige tekort aan (technische) arbeidskrachten de digitalisering juist versterkt. Deze ontwikkeling zal uiteindelijk tot een nieuwe balans leiden: arbeid en technologie versterken elkaar optimaal  en zijn ook daadwerkelijk op elkaar afgestemd. Opleiding van mensen en ontwikkeling van competenties loopt dan ook hand in hand met effectieve en efficiënte inzet van de digitale mogelijkheden.

Digitaal transformeren levert juist banen op

Wie denkt aan nieuwe digitale mogelijkheden zoals kunstmatige intelligentie en robotisering, denkt vooral aan het banenverlies dat ermee gepaard zou gaan. Maar nieuw onderzoek van Manpower laat zien dat er juist een positief effect op de werkgelegenheid is te verwachten. Manpower liet wereldwijd 19.000 werkgevers in 44 landen ondervragen over de impact van automatisering op hun personeelsbeleid. Bijna 70% verwacht de komende twee jaar geen wijziging en 18% verwacht zelfs meer medewerkers aan te nemen. De meeste groei zit — zoals te verwachten — bij automatiseringsfuncties. Een derde van de ondervraagde Nederlandse bedrijven verwacht nieuwe IT’ers aan te trekken. (FD 14 jan 2019)

Personeelstekort maakt verder digitaal transformeren noodzakelijk

Het ontstaan, veranderen, en verdwijnen van werk door technologie is van alle tijden. Historisch gezien groeit het aantal banen in ‘nieuwe beroepen’ met 1% per jaar. Deze nieuwe beroepen drijven een substantieel deel van de vooruitgang: hier wordt de nieuwste technologie toegepast. Nu al zijn er grote tekorten aan personeel voor deze beroepen, onder andere in IT en techniek. Het tekort aan personeel voordit type werk wordt in de toekomst versterkt en versneld doordat de bevolking vergrijst. In het verleden kon de instroom van starters op de arbeidsmarkt zowel vacatures voor nieuwe beroepen vullen, als de werkenden die met pensioen gingen vervangen.

Door vergrijzing zet de komende jaren de krimp van onze beroepsbevolking in: de instroom op de arbeidsmarkt neemt af, de uitstroom neemt toe. De banen in nieuwe beroepen zullen een relatief grotere aanspraak doen op de instroom. Veel werkenden die met pensioen gaan, moeten worden vervangen door werknemers die elders al een baan of carrière hebben. Om deze mensen te laten doorstromen naar ander werk, moeten we dus actief aansturen op automatisering waar dat kan. In tien jaar zal zo een half miljoen mensen een noodzakelijke carrièreswitch moeten maken. Alleen het automatiseren van hun oude werk is hierbij niet voldoende, deze mensen zullen ook opgeleid moeten worden voor hun nieuwe werk.

Tekort aan goed opgeleid technisch personeel

Van de Nederlandse werkgevers heeft 45% momenteel moeite om voldoende onderlegd technisch personeel te vinden en 28% om mensen te vinden met de juiste persoonlijke, emotionele en sociale vaardigheden. Naarmate machines meer routinematig werk doen, zullen deze menselijke kwaliteiten echter steeds belangrijker en ook schaarser worden. Competentie-ontwikkeling wordt dan ook steeds belangrijker. Deze trend is al in gang gezet en zal de komende jaren verder versterken. Zo zagen IT-opleiders de vraag naar opleidingen op het gebied van soft skills voor IT’ers exponentieel toenemen in 2018.

Investeren in onderwijs

De zorg dat robots en kunstmatige intelligentie ons werk dus zullen overnemen is dus ongegrond. We moeten automatisering juist omarmen, om in de toekomst met minder werkenden onze vooruitgang vast te houden. Cruciale succesfactor hiervoor? Miljarden investeren in onderwijs omscholing (reskilling) en bijscholing (upskilling) op de werkvloer.

Om de potentie van technologie volledig te kunnen benutten, is het cruciaal dat werkgevers een visie ontwikkelen op de vaardigheden die het bedrijf en werknemers in de toekomst nodig hebben. Voor circa de helft van alle beroepen is de komende tien jaar een hoger niveau van digitale vaardigheden nodig. Dat vraagt om een gestructureerde aanpak, gericht op het ontwikkelen van vaardigheden die passen bij de toekomstige behoeften binnen het beroep. Hiervoor is een verdubbeling van de huidige investeringen in bedrijfsopleidingen nodig.

Investeren in vaardigheden om technologie te omarmen, moet een cruciale bouwsteen zijn in de investeringsagenda van bedrijfsleven en overheid. Om de benodigde miljardeninvestering in perspectief te plaatsen: dit zou slechts 2% van de huidige totale loonsom zijn (2017: bijna €280 mrd), terwijl Nederland door personeelstekorten nu jaarlijks €5 mrd tot €10 mrd groei van het BBP misloopt. (FD 6 feb 2019).

Auteur: Wim Kweekel

Wim Kweekel is expert cultuurverandering en Digitale Transformatie met focus op het ontwikkelen van Digitaal Leiderschap. Enthousiasmerend trainer en visionair op het vakgebied van Digitaal Leiderschap.  Auteur van meerdere managementboeken.

door 21 februari 2019Nieuws0 Reacties

Deel dit artikel op social media:

X